Rouw en verlies gaat niet alleen over de dood

1
618
the sleeping woman rouw en verlies

Mensen associëren rouw en verlies vaak met de dood. Terwijl je over andere dingen in je leven een diepe rouw kan voelen en een groot verlies kan ervaren. Denk bijvoorbeeld aan een scheiding. Je verwachtte met elkaar oud te worden, zittend op een bankje, aan een half woord genoeg, want je voelde elkaar feilloos aan. Denk bijvoorbeeld aan gehoorverlies. Je liefde en passie voor zingen, je vak als zanger(es) valt ineens weg. Wat moet je nu in hemelsnaam gaan doen? Denk bijvoorbeeld aan het verlies van je baan. Jarenlang heb je je ingezet voor een werkgever en ineens zit je thuis na een reorganisatie.

Je valt in een gat. Je ziet geen uitweg. Het is donker en duister. Je voelt intense pijn en je tranen raken nooit opgedroogd. Alle goede raadgevingen van je omgeving gaan langs je heen. Kop op, er zijn meer vissen in de zee. Kop op, je kunt zoveel meer dan zingen. Kop op, ook mensen van 55 jaar vinden weer een baan. Maar daar zit je niet op te wachten. Want die pijn moet gewoon gevoeld worden, doorleefd worden. De een doet er langer over dan de ander. Er is geen standaardtijd voor rouw. Er zijn veel soorten vormen van rouw en verlies. Dat is niet altijd even goed herkenbaar voor de buitenwereld. Rouw mag echter niet verward worden met slachtofferschap. De scheidslijn kan soms dun zijn.Maar daar ga ik het niet over hebben. Dit artikel gaat alleen over rouw en verdriet.

5 Stadia van rouw
Rouw en verdiet kent diverse stadia. Psychiater Elisabeth Kübler-Ross beschrijft 5 stadia: ontkenning, woede, marchanderen, verdriet en depressie en aanvaarding. Deze stadia
hoeft niet lineair voor te komen. Het kan ook eerst beginnen met woede en daarna ontkenning. Soms kunnen alle fases ook meerdere keren voorkomen. Ook de duur kan variëren. Soms zit je heel lang in woede en zit je daarna gelijk in aanvaarding. Ik wil het hier graag hebben over het rouwwiel van Linda Wormhoudt omdat deze mij visueel heel erg aanspreekt. Linda beoefent sjamanisme in de breedste zin des woord. Zij heeft het dodenwiel en rouwwiel ontwikkeld. Het rouwwiel is gebaseerd op het levenswiel, oftewel het vier richtingen wiel van de Crow nation .

Wat is een levenswiel?

Een levenswiel is een cirkel met vier windrichtingen: het Oosten, Zuiden, Westen en het Noorden.

levenswiel rouw en verlies
levenswiel rouw en verlies

Geel, het Oosten: lente, de kiem voor alle ideeën, geboorte, structuur, het denken. De kleur geel van inspiratie.
Rood, het Zuiden: zomer, volwassenheid, sexualiteit, vuur, het doen. De kleur rood van passie.
Zwart, het Westen: herfst, het verval, contemplatie, dingen loslaten, overgang, leren van de fouten. De kleur zwart van het wegteren, composteren.
Wit, het Noorden: winter, de dood, stilte, stilstand. Waar de voorouders zijn en de ziel. De kleur wit van het etherische, de sneeuw, de kou.
Het groene rondje in het midden is het centrum van jezelf, de aarde.
Het blauw om de richtingen heen staat voor de kosmos.

Het rouwwiel
Als je kijkt naar de windrichtingen, dan zie je dat de 5 stadia van Elisabeths Kübler-Ross hierin globaal terugkomen. De rouw start in het Noordwesten (zwart) bij het sterfmoment (of het moment van trauma, verlies). Over het algemeen is het hier paniek en chaos. Depressie, verdriet, oude pijn en oude trauma vindt in het Westen plaats. Maar ook woede en marchanderen, waarom gebeurt mij dit! Vanuit het Westen gaat het naar de volgende richting, het Noorden, van waaruit paniek overgaat in apathie. Gevoelens ontvluchten, slapen, ik wil niks, ik trek me terug uit de wereld. Vanuit het Noorden gaat de richting naar het Noordoosten. Je hoofd komt onder de dekens vandaan. Je hebt gerouwd, je rouwt nog steeds, maar je ziet nu ook de buitenwereld. Voorzichtig leg je contact. Jouw structuur is veranderd, omdat er iemand is weggegaan, of omdat je niet meer naar je werk gaat. Je moet weer nieuwe structuren opbouwen. Dat is de kracht van het Oosten. Wellicht moet je nog iets regelen, de scheidingspapieren tekenen.

Dit kan ook bevrijdend zijn, naast het pijnlijke. Je pakt langzaam je leven weer op. Jouw leven gaat richting het Zuiden, je staat weer in het leven in plaats van ernaast. Je bent verbonden met je eigen levensenergie en je omgeving. Vanuit het Zuiden gaat het naar het Westen. Daar ben je toe aan herdenking. Je ruimt de spullen op van je werk, je kijkt naar de afscheidsfoto’s. Acceptatie zit in het Westen. Je berust je er in, het verdriet is getransformeerd in jezelf. Het verloop in dit rouwwiel kun je zelfs op één dag ervaren. ‘s Ochtends word je boos en verdrietig wakker, ‘s middags wil je alleen maar onder een dekentje op de bank liggen en naar buiten staren om dan in de namiddag ineens je jas aan te trekken om met je vriendin op een terrasje te gaan zitten. En bij het naar bed gaan heb je weer vrede met je leven.

Rouwtijd
Soms zit je een maandje of wat in het Noorden te kniezeren.. laat me maar.. het zij zo.. het zal allemaal wel ergens goed voor zijn, maar laat me… kniezerdekniezer…. Mos groeit uit je oren, je voeten zijn vastgeplakt aan de vloer, je hebt dezelfde kleur als je bank waar je al weken op bivakkeert. En dat is allemaal oké. Echt waar. Laat je niet opjutten dat je na x aantal maanden je verlies geaccepteerd moet hebben en je klaar moet zijn met rouwen. Na mijn scheiding die in volle harmonie en met wederzijds goedvinden plaatsvond, had ik zeker nog een jaar lang op de gekste momenten verdriet over het stuklopen van de relatie. Ondanks dat ik een leuke nieuwe vriend had, ondanks dat ik mijn leven volop aan het vieren was. Je zou denken: waarom verdriet, waarom rouw. Omdat er altijd iets te verwerken valt op het moment dat jij daar aan toe bent. Soms is dat pas na een jaar,  10 jaar of al na een maand.

Hoe kom ik uit de rouwtijd
Het mooie van het rouwwiel is, dat het je helpt kijken waar jij staat in je rouw. Dus als je even niet weet hoe je jouw mos uit je oren moet halen, kijk dan naar het rouwwiel.
Het kniezeren zit in het Noorden en de volgende richting is het Oosten waar je voorzichtig nieuwe plannen maakt. Je voelt vanzelf wanneer je de volgende stap wilt zetten. En wat
je kunt doen om hier uit te komen als je hierin blijft hangen. In principe zit de echte heling in de daaropvolgende richting. Dus ben je verdrietig en boos in het Westen, dan zit de heling in het Noorden: contact met je ziel, even pas op de plaats, tot rust komen. Maar vaak is het ook zo dat je richtingen en daarmee de stappen in je rouwproces overslaat omdat je niet anders kan. Dat je meteen moet gaan solliciteren nadat je afscheid hebt genomen van je dierbare werk, terwijl je daar eigenlijk helemaal niet aan toe bent. Dan kan de rouw op een later moment in alle hevigheid terugkomen omdat je het natuurlijke rouwproces niet doorlopen hebt.

Rituelen
Het helpt ook als je een ritueel uitvoert om je rouw en verdriet te markeren, vorm te geven. Bijvoorbeeld bij een scheiding of verlies van iets of iemand kun je een dagboek beginnen
waarop je op eerste pagina zet: Dag 1 van mijn pijn en verdriet. Schrijf hierin elke dag een half uur-uurtje over je verdriet en pijn, je woede, je kilte. Dit heet gecontroleerd rouwen.
Sta jezelf elke dag een moment toe waarin je jezelf helemaal los laat gaan. Dan hoef je je ook niet schuldig te voelen als je overdag ineens een grapje maakt. En dan merk je vanzelf
wanneer je op de laatste pagina bent beland. Dat hoeft niet noodzakelijkerwijs ook de laatste pagina van je dagboek te zijn. Dan kun je dit hoofdstuk in je leven ook echt afsluiten
door in je dagboek dankwoorden te schrijven. Danken voor het geduld, voor de mogelijkheid om je te uiten en de inzichten die je daardoor kreeg. Klap je dagboek dicht en leg het ergens
weg in een lade met andere herinneringen. Of je maakt een voorwerp waarmee je uiting geeft aan jouw rouw en verdriet. En na een bepaalde periode, wanneer je merkt dat je weer kunt lachen en leven, kun je dit voorwerp in een vuurtje opstoken op een speciale avond of dag. Waarbij je je uitspreekt over het afsluiten van deze periode, dat je jouw pijn en verdriet
hiermee teruggeeft aan het reinigend vuur. Je kunt ook een feestje houden met je beste vrienden. Misschien willen zij ook iets in het vuur gooien. Samen dingen afsluiten is ook helend. Vier het leven !

Workshop Rouw en verlies
Op 27 mei geef ik een workshop krachtvoorwerp maken rondom Rouw en verlies. Hier kunnen we samen kijken naar waar jij staat op het Rouwwiel en wat je wilt gaan doen om jouw verdriet en pijn vorm te geven, zodat het een plaats kan krijgen.

Literatuurverwijzingen
Elisabeth Kübler-Ross : De vijf fasen van rouw
Linda Wormhoudt: Soul Ritual
De vier richtingen wiel van Crow: Vier richtingen wiel

1 REACTIE

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here